«ΜΥΡΙΣΕ ΕΡΩΤΑΣ ΦΟΝΙΑΣ»
ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ Χ. ΣΟΦΡΩΝΗ
Κριτική από τη συντακτική ομάδα του Storywits
Στο Μύρισε έρωτας φονιάς, η Ευαγγελία Χ. Σοφρώνη παρακολουθεί τη μακρά διαδρομή της Ασημίνας, μιας γυναίκας της οποίας η ζωή διαμορφώνεται μέσα από τον έρωτα, την κοινωνική επιβολή, τη βία, την απώλεια και τη διαρκή επιστροφή της μνήμης. Το μυθιστόρημα εκτείνεται σε μεγάλο χρονικό εύρος και επιχειρεί να καταγράψει όχι μόνο όσα συμβαίνουν στην ηρωίδα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τα γεγονότα εγκαθίστανται μέσα της και εξακολουθούν να καθορίζουν τις επιλογές της.
Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται ο δεσμός της Ασημίνας με τον Δημήτρη. Πρόκειται για έναν έρωτα που υπερβαίνει τη νεανική του αφετηρία και μετατρέπεται σε σταθερό σημείο της εσωτερικής της γεωγραφίας. Η απουσία δεν τον ακυρώνει· αντιθέτως, του προσδίδει διάρκεια. Ο Δημήτρης παραμένει στη μνήμη της ως εκκρεμότητα, ως χαμένη δυνατότητα, ως το αποτύπωμα μιας ζωής που θα μπορούσε να έχει ακολουθήσει διαφορετική πορεία.
Η μνήμη αποκτά έτσι καίρια θέση στην αφήγηση. Τόποι, πρόσωπα, μυρωδιές, αντικείμενα και οικείες εικόνες λειτουργούν ως φορείς ενός παρελθόντος που αρνείται να παραμείνει αδρανές. Κατά τόπους, μάλιστα, το παρελθόν προσλαμβάνει σχεδόν απτή υπόσταση, μέσα από σκιές και παρουσίες που κινούνται στο μεταίχμιο ανάμεσα στην ανάμνηση, στο τραύμα και σε έναν διακριτικό μεταφυσικό υπαινιγμό.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η Λήμνος. Δεν αποτελεί απλώς τόπο δράσης, αλλά οργανικό μέρος της ιστορίας: τόπο καταγωγής, πρώτου έρωτα, οικογενειακής μνήμης, τραύματος και τελικά επιστροφής. Παράλληλα, η προσφυγική διαδρομή της οικογένειας από τη Μικρά Ασία προσφέρει το ιστορικό υπόστρωμα πάνω στο οποίο εγγράφεται η προσωπική περιπέτεια της Ασημίνας, συνδέοντας την ατομική μοίρα με την εμπειρία προηγούμενων γενεών.
Η κοινωνική διάσταση του μυθιστορήματος είναι εξίσου έντονη. Η οικογενειακή «τιμή», η πατρική εξουσία, η κοινωνική κατακραυγή και οι αυστηρές αντιλήψεις γύρω από τη θέση της γυναίκας συγκροτούν ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο η προσωπική επιθυμία υποχωρεί συχνά μπροστά στις αποφάσεις των άλλων. Η βία δεν εμφανίζεται μόνο στη σωματική της μορφή· εκφράζεται και ως φόβος, έλεγχος, εγκλεισμός, ταπείνωση και στέρηση της προσωπικής βούλησης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ασημίνα αποκτά σταδιακά μεγαλύτερο έλεγχο της ζωής της. Η εργασία, η μόρφωση και η οικονομική αυτοτέλεια δεν λειτουργούν απλώς ως αλλαγές συνθηκών, αλλά ως στάδια μιας αργής διεύρυνσης της προσωπικής της ελευθερίας. Η ηρωίδα δεν αποκόπτεται από το παρελθόν της· μαθαίνει, όμως, να συνεχίζει μαζί με αυτό.
Πάνω από ολόκληρη την αφήγηση πλανάται η αίσθηση της μοίρας. Μιας δύναμης που άλλοτε απομακρύνει, άλλοτε επιστρέφει και άλλοτε ανατρέπει εκείνο που οι άνθρωποι θεωρούσαν δεδομένο. Ο τίτλος Μύρισε έρωτας φονιάς αποκτά σταδιακά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ο έρωτας στο έργο συνυπάρχει διαρκώς με την απώλεια, τον θάνατο και τις ανατροπές μιας μοίρας που επεμβαίνει καθοριστικά στις ζωές των προσώπων.
Αφηγηματικά, η Ευαγγελία Χ. Σοφρώνη επιλέγει έναν άμεσο και ευανάγνωστο λόγο, προσανατολισμένο πρωτίστως στο βίωμα και στη συναισθηματική εγγύτητα με την ηρωίδα. Η γλώσσα της διατηρεί λυρικές αποχρώσεις στις σκηνές μνήμης, απώλειας και ερωτικής αναπόλησης, ενώ οι διάλογοι προσδίδουν αμεσότητα και διατηρούν ζωντανή την αφηγηματική κίνηση. Οι χρονικές μεταβάσεις ακολουθούν τις διαφορετικές φάσεις της ζωής της Ασημίνας και επιτρέπουν στον αναγνώστη να παρακολουθήσει τη σταδιακή διαμόρφωση της προσωπικότητάς της και το αποτύπωμα που αφήνει επάνω της το παρελθόν.
Οι διάλογοι προσδίδουν αμεσότητα και διατηρούν ζωντανή την αφηγηματική κίνηση, ενώ οι χρονικές μετατοπίσεις επιτρέπουν στην ιστορία να αναπτύσσεται ως ανασύνθεση μιας ολόκληρης ζωής. Παρελθόν και παρόν δεν τοποθετούνται απλώς διαδοχικά, αλλά συνομιλούν μεταξύ τους, υπογραμμίζοντας πόσο επίμονα οι παλαιότερες εμπειρίες εξακολουθούν να παρεμβαίνουν στο παρόν της ηρωίδας. Το ύφος κινείται ανάμεσα στο κοινωνικό και στο ερωτικό μυθιστόρημα, με σαφή έμφαση στο συναίσθημα και στη δραματική ένταση.
Η Ευαγγελία Χ. Σοφρώνη συνθέτει, τελικά, μια ιστορία στην οποία ο μεγάλος έρωτας λειτουργεί ως βασικός άξονας, χωρίς να εξαντλεί το περιεχόμενο του έργου. Δίπλα του αναπτύσσονται η γυναικεία δοκιμασία, η κοινωνική επιβολή, η μνήμη, η βία, η απώλεια και η επίμονη ανάγκη για μια δεύτερη αρχή.
Η Ασημίνα διασχίζει μια ολόκληρη ζωή αναζητώντας χώρο για την προσωπική της επιθυμία μέσα σε έναν κόσμο που για μεγάλο διάστημα αποφασίζει ερήμην της. Και ίσως εκεί βρίσκεται ο ουσιαστικότερος απόηχος του Μύρισε έρωτας φονιάς: ο χρόνος μπορεί να μεταβάλει πρόσωπα, τόπους και ζωές, δεν κατορθώνει όμως πάντοτε να αφανίσει όσα κάποτε χαράχτηκαν βαθιά στη μνήμη.
Λίγα λόγια για την συγγραφέα
Η Ευαγγελία Σοφρώνη κατάγεται από την πανέμορφη Νέα Λάμψακο στην Εύβοια, ενώ η καταγωγή των παππούδων της είναι από τη Μικρά Ασία. Είναι καθηγήτρια αγγλικών, έχει τελειώσει μετάφραση και υποτιτλισμό και τώρα είναι φοιτήτρια φιλολογίας. Είναι παντρεμένη και έχει τρία πανέμορφα παιδάκια. Αγαπά πολύ το διάβασμα και γράφει ασταμάτητα. Το “Οι μεγάλοι έρωτες πάντοτε τιμωρούνται” είναι το πρώτο της βιβλίο.
(Πηγή: “Εκδόσεις Άρωμα”, 2022)